📌 6 TRƯỜNG HỢP DOANH NGHIỆP THƯỜNG NHẦM LẪN VỀ NGHĨA VỤ THAM GIA BHXH BẮT BUỘC
Doanh nghiệp ký hợp đồng với cá nhân có phải đóng BHXH bắt buộc không?
Câu trả lời không phụ thuộc vào tên gọi của hợp đồng mà phụ thuộc vào bản chất quan hệ giữa các bên và cách thức thực hiện trên thực tế.
Dưới đây là 6 trường hợp doanh nghiệp thường gặp:
1️⃣ HỢP ĐỒNG THỬ VIỆC RIÊNG
Theo Bộ luật Lao động 2019 (có hiệu lực từ 01/01/2021), các bên có thể thỏa thuận thử việc bằng hợp đồng thử việc riêng.
Trong thời gian thực hiện hợp đồng thử việc riêng, người thử việc chưa thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
Doanh nghiệp cần lưu ý:
✔ Mỗi công việc chỉ được thử việc một lần;
✔ Thời gian thử việc không vượt quá giới hạn luật định;
✔ Sau khi đạt yêu cầu và tiếp tục làm việc phải ký hợp đồng lao động phù hợp.
📖 Căn cứ: Điều 24 Bộ luật Lao động 2019.
2️⃣ NGƯỜI LAO ĐỘNG KHÔNG LÀM VIỆC VÀ KHÔNG HƯỞNG LƯƠNG TỪ 14 NGÀY LÀM VIỆC TRỞ LÊN TRONG THÁNG
Không phải cứ đi làm dưới 14 ngày là không phải đóng BHXH.
Tháng đó chỉ không phải đóng BHXH khi người lao động đồng thời:
✔ Không làm việc; và
✔ Không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng.
Các ngày nghỉ lễ, nghỉ Tết, nghỉ phép năm hoặc nghỉ hưởng lương vẫn được tính là thời gian hưởng lương.
📖 Căn cứ: Khoản 5 Điều 33 Luật BHXH 2024.
📅 Áp dụng từ ngày 01/7/2025.
3️⃣ HỢP ĐỒNG GIAO KHOÁN
Hợp đồng giao khoán thường được sử dụng khi doanh nghiệp giao thực hiện một công việc hoặc một hạng mục cụ thể và thanh toán theo kết quả hoàn thành.
Bên nhận khoán thường:
✔ Chủ động thời gian làm việc;
✔ Chủ động phương thức thực hiện;
✔ Tự tổ chức nhân lực, công cụ và phương tiện;
✔ Được thanh toán theo kết quả nghiệm thu.
Ví dụ:
▪ Thiết kế website;
▪ Viết phần mềm;
▪ Dịch thuật;
▪ Quay dựng video;
▪ Thi công một hạng mục công trình.
Nếu đúng bản chất là quan hệ giao khoán dân sự, không phải quan hệ lao động thì thường không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc.
📖 Căn cứ tham khảo:
Điều 13 Bộ luật Lao động 2019 về xác định quan hệ lao động;
Bộ luật Dân sự 2015.
4️⃣ HỢP ĐỒNG DỊCH VỤ
Doanh nghiệp thuê cá nhân hoặc tổ chức cung cấp một dịch vụ cụ thể và thanh toán theo thỏa thuận.
Bên cung cấp dịch vụ thường:
✔ Tự chủ về thời gian;
✔ Tự tổ chức nhân sự;
✔ Chủ động phương pháp thực hiện;
✔ Chịu trách nhiệm về sản phẩm hoặc kết quả bàn giao.
Ví dụ:
▪ Tư vấn;
▪ Thiết kế;
▪ Đào tạo;
▪ Chụp ảnh;
▪ Vận chuyển;
▪ Vệ sinh;
▪ Bảo vệ.
Nếu không tồn tại yếu tố quản lý, điều hành như đối với người lao động thì hợp đồng dịch vụ thường không phát sinh nghĩa vụ tham gia BHXH bắt buộc.
📖 Căn cứ tham khảo:
Điều 513 Bộ luật Dân sự 2015; Điều 13 Bộ luật Lao động 2019.
5️⃣ HỢP ĐỒNG THỰC TẬP
Mục đích của thực tập là học tập, trải nghiệm và tiếp cận môi trường làm việc thực tế.
Thực tập sinh thường:
✔ Thực hiện theo chương trình đào tạo;
✔ Có người hướng dẫn;
✔ Được đánh giá kết quả học tập;
✔ Có thể được hỗ trợ chi phí.
Nếu đúng bản chất là hoạt động thực tập phục vụ đào tạo, không phải tuyển dụng lao động để làm việc như nhân viên chính thức thì thường không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc.
📖 Căn cứ:
Bộ luật Lao động 2019 hiện không quy định đối tượng thực tập sinh thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc; việc xác định phụ thuộc vào bản chất quan hệ thực tế.
6️⃣ HỢP ĐỒNG CỘNG TÁC VIÊN HƯỞNG HOA HỒNG
Loại hợp đồng này thường được áp dụng trong hoạt động bán hàng, môi giới hoặc giới thiệu dịch vụ.
Cộng tác viên thường:
✔ Tự chủ về thời gian làm việc;
✔ Tự lựa chọn địa điểm làm việc;
✔ Không bị chấm công;
✔ Không bị phân ca;
✔ Nhận thu nhập theo doanh số hoặc kết quả thực tế.
Nếu cộng tác viên hoạt động độc lập và chỉ hưởng hoa hồng theo kết quả công việc thì thường không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc.
📖 Căn cứ tham khảo:
Điều 13 Bộ luật Lao động 2019; Bộ luật Dân sự 2015.
⚠️ ĐIỀU DOANH NGHIỆP CẦN ĐẶC BIỆT LƯU Ý
Không thể chỉ dựa vào tên gọi của hợp đồng để xác định nghĩa vụ BHXH.
Dù hợp đồng mang tên:
❌ Hợp đồng dịch vụ;
❌ Hợp đồng giao khoán;
❌ Hợp đồng cộng tác viên;
❌ Hợp đồng thực tập;
Nhưng nếu trên thực tế doanh nghiệp:
❌ Chấm công;
❌ Phân ca làm việc;
❌ Quản lý thời gian và địa điểm làm việc;
❌ Giao việc và giám sát thường xuyên;
❌ Trả lương cố định hàng tháng;
❌ Áp dụng nội quy lao động, kỷ luật lao động;
Thì quan hệ đó vẫn có thể bị cơ quan chức năng xác định là quan hệ lao động và phát sinh nghĩa vụ tham gia BHXH bắt buộc.
📖 Căn cứ: Điều 13 Bộ luật Lao động 2019.
✅ GHI NHỚ
Không phải cứ đổi tên hợp đồng là được miễn đóng BHXH.
Doanh nghiệp cần lựa chọn đúng loại hợp đồng, thực hiện đúng bản chất giao dịch và lưu trữ đầy đủ hồ sơ, chứng từ chứng minh khi cần giải trình với cơ quan BHXH, cơ quan thuế hoặc thanh tra lao động.
