📌 1. Doanh nghiệp xuất khẩu có thể phải theo dõi hai loại tỷ giá

Có thể hiểu đơn giản như sau:

• 📘 Tỷ giá kế toán: dùng để ghi sổ kế toán.
• 🛃 Tỷ giá thuế, hải quan: dùng để xác định số tiền phục vụ khai thuế và làm thủ tục hải quan.

Hai tỷ giá này có thể không giống nhau.

📘 2. Tỷ giá dùng để ghi sổ kế toán

Tỷ giá kế toán được sử dụng để:

• ✅ Ghi nhận doanh thu xuất khẩu;
• ✅ Ghi nhận khoản tiền khách hàng còn phải trả;
• ✅ Theo dõi công nợ bằng ngoại tệ;
• ✅ Tính và ghi nhận chênh lệch tỷ giá.

Theo quy định kế toán, doanh nghiệp sử dụng tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm phát sinh giao dịch.

Doanh nghiệp có thể lựa chọn tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình hoặc tỷ giá gần đúng, nhưng mức chênh lệch không
vượt quá giới hạn cho phép so với tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp
thường xuyên giao dịch.

🛃 3. Tỷ giá dùng cho tờ khai hải quan từ ngày 01/7/2026

Theo quy định mới, tỷ giá dùng để xác định trị giá tính thuế đối với tờ khai hải quan là:

Tỷ giá này được sử dụng cho các tờ khai hải quan đăng ký trong tuần tiếp theo.

Trường hợp thứ Năm là ngày nghỉ hoặc ngày lễ, doanh nghiệp sử dụng tỷ giá cuối ngày của ngày làm việc liền trước đó.

Đối với ngoại tệ chưa được Vietcombank công bố tỷ giá, tỷ giá có thể được xác định thông qua tỷ giá tính chéo theo
quy định của Ngân hàng Nhà nước.

🧾 4. Có phải dùng tỷ giá hải quan để ghi trên hóa đơn xuất khẩu không?

Đây là nội dung doanh nghiệp cần đặc biệt thận trọng.

Hiện nay, quy định mới đã xác định tỷ giá dùng để tính thuế và tỷ giá dùng cho tờ khai hải quan. Tuy nhiên, doanh nghiệp
không nên tự động hiểu rằng mọi hóa đơn xuất khẩu đều phải sử dụng đúng tỷ giá hải quan trong tất cả trường hợp.

Do đó, doanh nghiệp cần phân biệt rõ:

• 📘 Tỷ giá dùng để ghi sổ kế toán;
• 🛃 Tỷ giá dùng để đăng ký tờ khai hải quan;
• 🧾 Tỷ giá quy đổi trên hóa đơn và hồ sơ khai thuế;
• 📊 Tỷ giá dùng để đối chiếu doanh thu xuất khẩu.

Trong thời gian chưa có hướng dẫn chi tiết hoặc cách xử lý thống nhất của cơ quan quản lý, doanh nghiệp nên:

• ✅ Không tự ý dùng một tỷ giá chung cho tất cả mục đích;
• ✅ Kiểm tra cách thiết lập tỷ giá trên phần mềm hóa đơn và phần mềm kế toán;
• ✅ Lưu bảng tỷ giá đã sử dụng;
• ✅ Lập bảng đối chiếu khi số liệu kế toán, hóa đơn và hải quan có chênh lệch;
• ✅ Trao đổi với đơn vị tư vấn hoặc cơ quan thuế quản lý trực tiếp đối với giao dịch có giá trị lớn.

📊 5. Bảng phân biệt tỷ giá kế toán và tỷ giá hải quan

🧾 6. Doanh nghiệp xuất khẩu được sử dụng những loại hóa đơn nào?

Từ ngày 01/7/2026, quy định về hóa đơn điện tử và chứng từ điện tử được thực hiện theo Nghị định số 254/2026/NĐ-CP.

Nghị định này được ban hành ngày 30/6/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.

Tùy theo phương pháp tính thuế và điều kiện của doanh nghiệp, hoạt động xuất khẩu có thể sử dụng một trong các
loại hóa đơn, chứng từ sau:

🧾 6.1. Hóa đơn giá trị gia tăng điện tử

Áp dụng đối với doanh nghiệp kê khai thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ.

Hóa đơn này có thể được sử dụng khi:

• ✅ Xuất khẩu hàng hóa ra nước ngoài;
• ✅ Cung cấp dịch vụ cho tổ chức, cá nhân ở nước ngoài;
• ✅ Bán hàng vào khu phi thuế quan;
• ✅ Thực hiện các giao dịch được xem như xuất khẩu theo quy định.

🧾 6.2. Hóa đơn bán hàng điện tử

Áp dụng đối với tổ chức, hộ kinh doanh hoặc cá nhân kinh doanh tính thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp.

Hóa đơn bán hàng cũng có thể được sử dụng cho:

• ✅ Xuất khẩu hàng hóa;
• ✅ Cung cấp dịch vụ ra nước ngoài;
• ✅ Bán hàng vào khu phi thuế quan;
• ✅ Một số giao dịch giữa các tổ chức, cá nhân trong khu phi thuế quan.

Đối với hóa đơn của tổ chức, cá nhân trong khu phi thuế quan, hóa đơn cần thể hiện nội dung theo đúng quy định
dành cho khu phi thuế quan.

💻 6.3. Hóa đơn thương mại điện tử

Doanh nghiệp xuất khẩu hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ ra nước ngoài có thể sử dụng hóa đơn thương mại điện tử
khi đáp ứng điều kiện chuyển dữ liệu hóa đơn đến cơ quan thuế bằng phương thức điện tử.

Trường hợp chưa đáp ứng điều kiện chuyển dữ liệu, doanh nghiệp có thể lựa chọn sử dụng:

• ✅ Hóa đơn GTGT điện tử; hoặc
• ✅ Hóa đơn bán hàng điện tử.

Doanh nghiệp cần kiểm tra khả năng kết nối của phần mềm hóa đơn trước khi lựa chọn loại hóa đơn này.

📦 6.4. Phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ

Phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ được sử dụng trong một số trường hợp hàng hóa được đưa ra khỏi kho để vận chuyển
nhưng chưa phát sinh việc bán hàng ngay tại thời điểm đó.

Đây là chứng từ được đăng ký, sử dụng và quản lý theo quy định về hóa đơn.

⏰ 7. Thời điểm lập hóa đơn xuất khẩu

Đối với hàng hóa xuất khẩu, bao gồm cả hàng gia công xuất khẩu, người bán được tự xác định thời điểm lập:

• 🧾 Hóa đơn thương mại điện tử;
• 🧾 Hóa đơn GTGT điện tử;
• 🧾 Hóa đơn bán hàng điện tử.

Tuy nhiên, hóa đơn phải được lập:

✅ 8. Doanh nghiệp cần làm gì ngay?

Để hạn chế sai sót, doanh nghiệp xuất khẩu nên thực hiện các công việc sau:

📝 9. Lưu ý của MBA Audit

Thông tư số 89/2026/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 và thay thế nhiều quy định quản lý thuế trước đây, trong đó
có Thông tư số 80/2021/TT-BTC và các văn bản sửa đổi, bổ sung liên quan.

Các quy định về hóa đơn điện tử, loại hóa đơn và thời điểm lập hóa đơn cần tiếp tục được theo dõi cùng hướng dẫn tại
Nghị định số 254/2026/NĐ-CP và văn bản hướng dẫn có liên quan.

🤝 MBA AUDIT SẴN SÀNG HỖ TRỢ DOANH NGHIỆP

MBA Audit hỗ trợ doanh nghiệp:

• ✅ Kiểm tra cách áp dụng tỷ giá đối với hoạt động xuất khẩu;
• ✅ Rà soát hóa đơn, tờ khai hải quan và sổ kế toán;
• ✅ Đối chiếu doanh thu xuất khẩu giữa các bộ phận;
• ✅ Kiểm tra thời điểm lập hóa đơn;
• ✅ Xây dựng quy trình kiểm soát chứng từ xuất khẩu;
• ✅ Tư vấn xử lý các trường hợp số liệu kế toán và hải quan có chênh lệch.